Kerstmis in de Gertrudiskerk

 
flyer december 2016 achter

De vocale en instrumentale koren van HMR verzorgen in een sfeervolle Gertrudiskerk in Bergen op Zoom op zaterdagavond 24 december de kerstnachtviering. Voorafgaande aan de viering die om 24.00 uur begint, is er koorzang, orgelmuziek en gelegenheid tot samenzang. Voorganger tijdens deze viering is pastoor Paul Verbeek.

De vaste misgezangen zijn dit jaar weer genomen uit de bekende en geliefde “Messe de Minuit” van de componist Marc-Antoine Charpentier (1636-1707). Deze mis, waarin gebruik gemaakt wordt van melodieën van indertijd in Frankrijk bekende kerstliederen, is geschreven voor een bezetting van koor, soli, strijkers, fluiten, fagot en basso continuo. Voorts is er diverse kerstmuziek door het koor, al dan niet met instrumentalisten, maar er is ook volop gelegenheid voor samenzang bij kerstliederen, acclamaties en gregoriaans. Het Ibach-orgel zal bespeeld worden door Janno den Engelsman, de orgels in het koor door Toine Jimkes. Dirigent is Koert Damveld.

De Hoogmis op Kerstmorgen 25 december begint dit jaar op de ongebruikelijke tijd van 10.00 uur. Voorgangers zijn pastoor Paul Verbeek en diaken Jan Foesenek. Ook deze viering zal vocaal-instrumentaal door HMR worden verzorgd. De vaste misgezangen zijn dan evenwel uit de in 1776 geschreven “Missa brevis et solemnis” in C, KV 259 van W.A. Mozart (1756-1791), bedoeld voor gebruik in de Domkerk van Salzburg. Het werk, ook wel bekend onder de naam “Orgelsolomesse”, is geschreven voor koor, soli, strijkers, trompetten, pauken en basso continuo. Daarnaast zijn er natuurlijk diverse kerstliederen door het koor en er is gelegenheid tot samenzang.

Ibach-orgel Gertrudiskerk gaat digitaal

image-6657483
Foto: Chris van Klinken
BERGEN OP ZOOM – Tsjechische geluidstechnici van Sonus Paradisi ‘vangen’ deze week het geluid van het monumentale Ibach-orgel in de Gertrudiskerk. Ze gebruiken de nachtelijke stilte om de klanken van het orgel, pijp voor pijp, op te nemen. Musici kunnen dan dit kenmerkende geluid straks overal ter wereld uit hun elektronische orgel tevoorschijn toveren.

Sonus Paradisi werkt aan een groot project om belangrijke kerkorgels in Europa beschikbaar te maken voor het orgelsoftwareprogramma Hauptwerk.

De technici Jiri Zurek en Antonin Brazdil zijn nachten bezig om de klanken van alle pijpen van het orgel vanuit verschillende hoeken op te nemen. Een flinke klus. “Het zijn enkele duizenden pijpen, verdeeld over 42 registers”, vertelt Janno den Engelsman, organist-titularis van de Gertrudiskerk. Terwijl hij op het gehoor de pijpen van het orgel stemt, laat hij het indrukwekkende binnenwerk zien. Dat telt maar liefst drie verdiepingen, een klein huisje.

Het Ibach-orgel in de Gertrudiskerk komt uit 1864 en is een van de grootste van producent Ibach dat bewaard is gebleven, vertelt Koert Damveld, voorzitter van de Gertrudis Cultuurstichting. “Van Duitse romantische orgels uit deze periode is door de bombardementen in de Tweede Wereldoorlog sowieso niet veel over”, vertelt hij.

Het orgel is erg populair bij liefhebbers. Den Engelsman: “We hebben zelfs een wachtlijst voor gastorganisten. Er stoppen hier regelmatig touringcars vol liefhebbers die op orgelreis zijn.” Het Ibach-orgel uit de tijd van de Duitse Romantiek heeft een voor die periode kenmerkende klankkleur.

“Een orkest dat Brahms speelt klinkt anders dan een barokensemble. Het Ibach-orgel kun je zien als het Brahmsorkest. Alle technische mogelijkheden zijn benut om die bijzonder mooie, rijke en afwisselende klank voort te brengen”, legt Den Engelsman uit.

Het Ibach-orgel stond oorspronkelijk in De Maagd en is in 1988 naar de Gertrudiskerk verplaatst. Het is in de twintigste eeuw een paar keer verbouwd naar de toenmalige smaak, vertelt Damveld. “Het mocht toen niet te prominent, met minder pijpen.” Vijf jaar geleden is het orgel voor ruim een miljoen euro gerestaureerd en weer in de oorspronkelijke staat teruggebracht.

Bron: BNdeStem, 18 november 2016

Zaterdagmiddagmuziek

Op zaterdagmiddag 24 september is er in de Gertrudiskerk voor het laatst dit seizoen nog een keer “zaterdagmiddagmuziek”, gratis toegankelijke kwaliteitsmuziek voor een breed publiek.

Het musiceren begint om 16.00 uur en duurt ongeveer een uur. Met dit musiceren neemt de Gertrudis Cultuurstichting deel aan het evenement “Bergen op Zicht”.

Twee bekende Bergse musici, Peter Goedbloed (fluit) en Janno den Engelsman (orgel en piano) zorgen ditmaal voor een vrolijk klassiek programma. Men kan luisteren naar muziek van de drie meest beroemde componisten uit de Duitse barok: Georg Philipp Telemann (1681-1767), Johann Sebastian Bach (1685-1750), -van hem klinkt de eerste triosonate voor fluit en orgel-, en Georg Friedrich Händel (1685-1759).

Er is Franse muziek zoals een verrassende “Petite Rhapsodie” van Jean Langlais (1907-1991) en mooie romantische muziek van Gabriël Fauré (1845-1924). Het Ibach-orgel is in Spaanse sferen met het spetterende “Salamanca” van Guy Bovet (geb. 1942).

Peter Goedbloed (1961) studeerde in 1984 af aan het Utrechts Conservatorium bij Ingrid Deij. Sedertdien is hij als docent fluit verbonden aan de muziekschool van Bergen op Zoom, thans CKB De Maagd. Naast zijn dagelijkse lespraktijk blijft het muziek maken met bevlogen mensen voor hem steeds een uitdaging. Zijn affiniteit met piano spelen, begeleiden en zingen resulteerde in een nieuwe uitdaging: het dirigeren van het Borgvliets Gemengd Koor.

Janno den Engelsman (1972) volgde aan de Bergse muziekschool orgellessen bij Flip Veldmans en aansluitend aan de conservatoria van Rotterdam de vakken orgel, klavecimbel en kerkmuziek. Na deze studies behaalde hij in 2007 aan de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort het masterdiploma. Janno is organist titularis van de Gertrudiskerk en voorts stadsbeiaardier van Zierikzee, Bergen op Zoom en Middelburg. Hij is werkzaam als orgelleraar en als dirigent van het Steenbergse koor Sasso Montanari. In 2006 werd hem de Sakko Cultuurprijs toegekend.

Op deze middag van “Bergen op Zicht” klinkt ook Bergen op Zoom, en wel in de Gertrudiskerk in een afwisselend programma “Zaterdagmiddagmuziek”. Het musiceren kan men naar believen ook voor een deel meemaken. Zoals gezegd is de toegang vrij; bij het verlaten van de kerk is er een collecte ter bestrijding van de kosten.

Zaterdagmiddagmuziek

Op zaterdagmiddag 17 september is er om 16.00 uur in de Gertrudiskerk van Bergen op Zoom weer een   zaterdagmiddagmuziek. De Gertrudis Cultuurstichting (GCS) organiseert al weer een aantal jaren in de voor- en nazomer deze vorm van musiceren voor een breed publiek.

Ditmaal een programma met regionale professionele musici o.a. werkzaam in Tholen: organist/pianist Eric Quist en de klarinettiste Andrea Slabbekoorn. Een uur lang zijn ze te beluisteren in muziek voor klarinet met piano en in muziek voor klarinetsolo en orgelsolo.
Voor klarinet samen met piano wordt muziek uitgevoerd van de in de 19e eeuw geboren Franse componisten Gabriël Pierné (1863-1937) en van Camille Saint-Saëns (1835-1921). Van W.A. Mozart (1756-1791) klinkt uit diens beroemde klarinetconcert KV 662 het prachtige Adagio. Van de Hongaarse klarinettist-componist Béla Kovács (geb. 1937) hoort men een “Hommage à J.S. Bach” voor klarinetsolo. Het wordt gevolgd door een werk van J.S. Bach zelf voor orgelsolo, gespeeld op het Ibach-orgel, te weten het Concerto in d-moll BWV 596.

Eric Quist volgde orgellessen bij Ko de Visser, Bram Bout en Paul Heijboer. Vervolgens aan het Rotterdamse Conservatorium bij Bas de Vroome. Hij studeerde daar glansrijk af en won prijzen op een aantal orgelconcoursen. Er verschenen een aantal cd-opnamen van zijn hand, o.a. gespeeld op het Van Oeckelen-Steendam-orgel van de Gereformeerde Gemeente van Tholen, van welke Gemeente hij sinds 1994 de vaste organist is. Sinds 2006 maakt hij deel uit van de muziekcommissie van de VOGG.

Andrea Slabbekoorn volgde haar eerste klarinetlessen bij Gerrit Jan Verhage. Aan het Rotterdams Conservatorium volgde ze de bachelor-opleiding bij Nancy Braithwaite. Aansluitend volgde de master-opleiding bij de beroemde klarinettist Walter Boeykens. Tevens studeerde ze HaFaBra-directie in Tilburg bij Hardy Mertens en in Rotterdam bij Carlo Balemans. Andrea maakt(e) deel uit van diverse kamermuziekensembles en orkesten. Als docent is ze o.a. werkzaam de muziekverenigingen NEO en Concordia in Tholen, van welke laatste verenging ze tevens dirigente is.

De kerkingang van de Gertrudiskerk is voor deze “Zaterdagmiddagmuziek” die aan de kant van de Kerkstraat. Het musiceren duurt ongeveer een uur en men kan het naar believen ook voor een deel meemaken. De toegang is vrij; bij het verlaten van de kerk is er evenwel een collecte ter bestrijding van de kosten.

Kunsten in de monumenten

Nationale Orgeldag

Monumentendag, dit jaar zaterdag 10 september, is al heel wat jaren tevens ook “Nationale Orgeldag”. In de Gertrudiskerk worden, zoals gewoonlijk op deze dag, de orgels tussen 10.00 uur en 14.00 uur en van 15.00 uur tot 17.00 uur regelmatig bespeeld. Er is voor iedere belangstellende met enige toetsvaardigheid bovendien gelegenheid ook eens orgel te bespelen. Voor kinderen in het bijzonder is het vaak een hele belevenis, dat te mogen!
De Gertrudis is een ware “Orgeltuin”. Er bevinden zich drie rijksmonumentale orgels. Naast het grote Ibach-orgel (1864), het hoofdorgel dat zich in het kerkschip tegen de Peperbus bevindt, staan er twee kleinere in het koor: het Delhaye-orgel uit + 1730 en het Rogier-orgel,
in 1857 gebouwd door de Bergse orgelmaker Cornelis Rogier. Bovendien staan er in de kerk twee kleinere pijporgels die verplaatsbaar zijn, z.g. kistorgels.
Er is een stand aanwezig waar men informatie over (de) orgels kan inwinnen, er zijn gratis folders verkrijgbaar, u kunt zich laten informeren over de “Vrienden van het Ibach-orgel” en er zijn orgelboeken en cd’s over de orgels van de “Orgeltuin” te koop.

HMR tijdens Monumentendag

Muzikale iconen en symbolen uit de zeventiende en achttiende eeuw

Koor, soli en instrumentalisten van HMR geven op zaterdag 10 september bij gelegenheid van ‘Kunsten in de monumenten’ in kleine bezetting twee mini-concertjes
in de Hofzaal van het Markiezenhof (13:30 uur)
in de Gertrudiskerk (14:30 uur).
Het programma sluit aan bij het thema van Open Monumentendag en behandelt ‘Iconen en symbolen’ in muzikale zin. Klinkende iconen en muzikale symboliek zijn van alle tijden, maar met een beschikbaar tijdsbestek van een half uur nemen de vocalisten en instrumentalisten van HMR het publiek mee naar de zeventiende en achttiende eeuw. Aan de hand van werken van Claudio Monteverdi (1567-1642), Antonio Caldara (c.1671-1736) en Johann Ernst Eberlin (1702-1762) wordt ‘aanschouwelijk’ gemaakt hoe aan hoven en kathedralen een icoon verklankt kon worden en hoe symboliek verweven werd in muziek. Het ensemble staat onder leiding van Koert Damveld, die de uit te voeren muziek ook kort zal introduceren.

Claudio Monteverdi (1567-1642) werkte aan het hof van Mantua en later in Venetië, waar hij zowel opera’s componeerde als kerkmuziek voor de San Marco basiliek. Hij was een van de belangrijkste vernieuwers van zijn tijd. De werken die hij uitgaf in druk vonden gretig aftrek in heel Europa. Van hem wordt de vierstemmige versie van het Ave Maris Stella uitgevoerd dat deel uitmaakt van de Mariavespers, uitgegeven in 1610.

Antonio Caldara (c.1671-1736) begon zijn carrière als cellist en altzanger aan de San Marco basiliek in Venetië, werkte aan het hof van Mantua, in Rome en Barcelona om uiteindelijk componist aan het keizerlijk hof in Wenen te worden. Daar liet hij een grote hoeveelheid opera’s en kerkmuziek na. Van Caldara klinken enkele delen van zijn Missa in B en een Ave Maris Stella, dat hij eveneens voor het Weense hof schreef. Deze laatste uitvoering is bijzonder omdat het de eerste uitvoering betreft in de huidige tijd, dankzij een recente transcriptie van Rob Daane.

Johann Ernst Eberlin (1702-1762) was afkomstig uit het zuiden van Duitsland, maar werd uiteindelijk kapelmeester aan het hof en de kathedraal van Salzburg. Van hem worden enkele delen van één van zijn vijftig missen, de Missa in C, uitgevoerd. Het hele werk is te horen op zondag 25 september in de Gertrudiskerk tijdens de hoogmis om 9:30 uur.

Verder kunt u alvast in uw agenda noteren:
zaterdag 17 september 16.00 uur
“Zaterdagmiddagmuziek” met
Andrea van de Velde (klarinet)
Eric Quist (orgel/piano)

zaterdag 24 september 16.00 uur
“Zaterdagmiddagmuziek”

zondag 25 september 16.00 uur
koorconcert Cappella Breda o.l.v. Daan Manneke
“Werken uit het Alt-Bachisches Archiv”

 

 

Ibach-orgel op cd

Op 3 en 4 maart jl. zijn in de Gertrudiskerk opnamen gemaakt voor de cd  ‘Ode to the Orchestra’  door het Duo Virtuoso.

“Een cd met orkestmuziek, maar dan zonder orkest, hoe gaat dat ooit goedkomen?” Dat is inderdaad een goede vraag, maar wees niet bang, het antwoord is al gegeven. Orkestmuziek is te mooi om in de kast te laten liggen als je geen orkest tot je beschikking hebt. Daarom transformeert het duo hun unieke combinatie van orgel en piano tot een miniorkest, dat allerlei prachtige orkestmuziek op een originele manier vertolkt.
Voor de opname van de cd zijn ze afgereisd naar de Sint-Gertrudiskerk in Bergen op Zoom. Deze enorme kerk met kathedrale allures herbergt onder andere het schitterende Ibach-orgel. Dit instrument bleek uitermate geschikt om dit repertoire op te vertolken.

image003

Bekijk en beluister hier de promo-film en geniet van het Ibach-orgel.

Zie ook IMPRESSIES