Monumentendag

Monumentendag, dit jaar zaterdag 8 september, is al heel wat jaren tevens ook “Nationale Orgeldag”.
In de Gertrudiskerk worden, zoals gewoonlijk op deze dag, de orgels tussen 10.00 uur en 16.00 uur regelmatig bespeeld. Er is voor iedere belangstellende met enige toetsvaardigheid bovendien gelegenheid ook eens een orgel te bespelen. Voor kinderen in het bijzonder is het vaak een hele belevenis, dat te mogen!
Ook daags erna, zondag 9 september, zal er ’s middags ook regelmatig gelegenheid zijn de orgels te beluisteren en/of te bespelen.

01730047

De Gertrudis is een ware “Orgeltuin”. Er bevinden zich drie rijksmonumentale orgels. Naast het grote Ibach-orgel (1864), het hoofdorgel dat zich in het kerkschip tegen de Peperbus   bevindt, staan er twee kleinere in het koor: het Delhaye-orgel uit + 1730 en het Rogier-orgel, in 1857 gebouwd door de Bergse orgelmaker Cornelis Rogier. Bovendien staan er in de kerk twee kleinere pijporgels die verplaatsbaar zijn, z.g. kistorgels.

Er is beide dagen een stand aanwezig waar men informatie over (de) orgels kan inwinnen, er zijn gratis folders verkrijgbaar, u kunt zich laten informeren over de “Vrienden van het Ibach-orgel” en er zijn orgelboeken en cd’s over de orgels van de “Orgeltuin” te koop.

 

Zaterdagmiddagmuziek

Concert door studenten Conservatorium Tilburg

Op zaterdag 30 juni vindt er in de  Gertrudiskerk in Bergen op Zoom weer een vrij toegankelijke “Zaterdagmiddagmuziek” plaats, georganiseerd door de Gertrudis Cultuurstichting. Twee talentvolle orgelstudenten van het Tilburgse Fontys Conservatorium brengen aan het Ibach-orgel een afwisselend programma ten gehore. Uit de 18e eeuw tot en met de 20e eeuw staat er muziek van Duitse, Italiaanse, Franse en Engelse componisten op het programma.

Toon IJzerman (geb.1998), is één van de spelers. Hij woonde in Heerle, was scholier aan het Juvenaat in Bergen op Zoom en kwam na de restauratie van het Ibach-orgel (2011) trouw enkele keren per jaar het Ibach-orgel bespelen. Hij is 2e jaars student orgel aan het Tilburgs conservatorium en wordt al regelmatig gevraagd voor orgelbespelingen. Nu dus ook op het orgel dat hem als musicus mede heeft gevormd. Op vijfjarige leeftijd volgde hij pianolessen. Vanaf 2005 orgellessen bij Ad van der Wege (Maldegen) en later bij Cor Ardesch (Dordrecht). In Tilburg krijgt hij hoofdvakles literatuurspel orgel van Ruud Huijbrechts en Jelena Bazova en improvisatieles van Wouter van der Wilt. Inmiddels geeft hij orgelconcerten in binnen- en buitenland. Voor hem is deze orgelbespeling dus in zekere zin een thuiswedstrijd! Bijzonder: Toon is tevens student werktuigbouwkundige aan de Technische Universiteit in Eindhoven.

Niels de Klerk is eveneens een veelbelovend 2e jaars orgelstudent aan het Tilburgs Conservatorium. In 2005 begon hij als 8-jarige met orgelspelen. Hij kreeg orgellessen van Jaco van de Werken (Heusden) en van Gerben Budding (Gorinchem). Aan het conservatorium is Ruud Huijbrechts zijn hoofdvakdocent; improvisatielessen bij Henco de Berg en vervolgens bij Wouter van der Wilt. Voorts piano- en orgellessen bij Simon van ’t Hoff en Jelena Bazova. Niels nam succesvol deel aan concoursen en masterclasses. Hij is organist in een vijftal kerken rondom zijn woonplaats Werkendam. In de Hervormde Kerk te Lexmond bespeelt hij het historische Strümphler-orgel uit 1791. Ook Niels volgt nog een tweede studie: Economie en Bedrijfseconomie aan de Tilburg University.

Een greep uit de te beluisteren muziek:
J.S. Bach (1685-1750) “Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ”,
Louis Vierne (1870-1937) “Impromptu”,
Marcel Dupré (1886-1971).
Voorts “Adagio in e” van Frank Bridge (1879-1941) en delen uit de 11e orgelsonate van Josef Rheinberger (1839-1901)

Het concert begint om 16.00 uur. De entree is vrij; bij het verlaten van de kerk is er een collecte ter bestrijding van de kosten. De gebruikte kerkingang is die aan de zijde van de Kerkstraat. In de orgelinformatiehoek bij de ingang van de kerk zijn  cd’s en diverse lectuur verkrijgbaar. Tevens gratis mee te nemen folders én de zojuist verschenen nieuwe Orgelmagazine 2018 van de Brabantse Orgelfederatie.

Mariaommegang

Op de zondag van het trekken van de Maria Ommegang, 24 juni, wordt de Eucharistieviering van 10.00 uur in de Gertrudiskerk door HMR bijzonder verzorgd. Onder leiding van Koert Damveld wordt met koor, orkest en solisten onder meer de Missa C-Dur KV 317 (beter bekend als de  “Krönungsmesse” uit 1779) van W.A. Mozart (1756-1791) ten gehore gebracht. Van dezelfde componist eveneens de motetten “Quis te comprehendat” en het beroemde “Ave verum corpus”. Natuurlijk zijn er ook liederen voor samenzang.

Voorgangers bij deze viering zijn pastoor Paul Verbeek en
diaken Jan Foesenek.

Organisten zijn Toine Jimkes aan het continuo-orgel en Janno den Engelsman aan het Ibach-orgel. De gebruikte kerkingangen zijn die aan de Kerkstraat en aan de Zuivelstraat.

“Muzikale vetes” in de Gertrudiskerk

Orgelconcert door Laurens de Man

Op zondag 17 juni vindt in de Gertrudiskerk in Bergen op Zoom onder het spectaculaire thema “Muzikale Vetes” het volgende orgelconcert plaats, georganiseerd door de Gertrudis Cultuurstichting. De jonge, bijzonder succesvolle musicus Laurens de Man (geb. 1993) licht met woord en orgelspel aan het Delhaye-koororgel (+ 1730) toe hoe J.S. Bach een wedstrijd aanging met zijn Franse tijdgenoot Louis Marchand (1669-1732). Mozart ging een wedstrijd aan met de Italiaan Muzio Clementi (1752-1832). Middels het Rogier-koororgel (1857) wordt dat in woord en klank verteld.
De concertbezoekers begeven zich daarna van hun plaats in het koor naar het kerkschip om het Ibach-orgel te beluisteren in muziek van Brahms en Wagner. Ook zij waren tijdgenoten, levend ten tijde van de bouw van het Ibach-orgel (1863/64). Deze 19e eeuwse componisten bestreden elkaar evenwel schriftelijk. Dat wordt in woord en spel toegelicht middels Brahms’ Praeludium en fuga in g, WoO 10, en met de Siegfried-Idyll van Wagner (arr. Lemare). Arrangeren was een typische 19e eeuws gebruik (en tegenwoordig ook weer van harte gewaardeerd…!). Het wordt ter afsluiting van het concert nog eens geïllustreerd door de “Priestermarsch aus Athalia” van Mendelssohn in een bewerking van Alexander Wilhelm Gottschalg.

Laurens de Man is een veelzijdig musicus, actief als pianist en organist, zowel solistisch als in kamermuziekverband. Hij studeerde piano en orgel aan het conservatorium van Amsterdam bij resp. David Kuyken, Jacques van Ootmerssen (overl. 2015), Pieter van Dijk en Matthias Havinga. Van 2012 tot 2017 volgde hij aan dit instituut bijvaklessen klavecimbel bij Johann Hofmann. In 2016 slaagde hij cum laude voor het masterexamen orgel; in 2017 deed hij masterexamen piano (predicaat “uitmuntend”). In 2014 had hij al voor beide instrumenten cum laude het bachelordiploma behaald.
Sinds oktober 2017 zet hij zijn studie voort aan de Berlijnse Universität der Künste bij Leo van Doeselaar (Konzertexamen Orgel). Het oeuvre van J.S. Bach speelt een bijzondere rol in zijn activiteiten. Zo trad hij op bij het Bachfestival Dordrecht en speelde hij Bach in samenwerking met een VJ en dansers. Ook speelde hij Bach in De Wereld Draait Door. Laurens vertolkte Bach’s beruchte Goldbergvariaties en speelde verschillende andere Bachprogramma’s, o.a. in het Orgelpark in Amsterdam. In 2016 won hij een vierde prijs (eerste en derde niet uitgereikt) tijdens het Internationaler Klavierwettbewerb “J.S. Bach” in Würzburg. In november 2017 verscheen een piano-cd met werken van Bach. Als pianist won hij in 2009 tijdens de Nationale Finale van het Prinses Christina Concours in Den Haag een eerste prijs. In 2016 won hij het Govert van Wijn Orgelconcours te Maassluis. In augustus 2017 won hij zowel de eerste prijs, de publieksprijs als de Jan Welmersprijs tijdens de Martini Organ Competition in Groningen. In april 2018 won hij de Sweelinck-Mullerprijs, een stipendium voor veelbelovende jonge organisten.
Sinds 2012 is hij pianist van het Chimaera Trio, dat veelvuldig optreedt en prijzen won bij de Storioni Ensemblewedstrijd in ’s Hertogenbosch en het Tristan Keuris Kamermuziekconcours in Amersfoort (beide 2013). Voor dit trio arrangeert Laurens ook regelmatig muziek, van Pachelbel tot Mahler.
Sinds januari 2012 is Laurens hoofdorganist van de Janskerk in Utrecht, waar hij een Bätz-Witte-orgel uit 1861 bespeelt. www.laurensdeman.nl

Het concert begint om 16.00 uur. De entree bedraagt € 8,–. Voor de Vrienden van het Ibach-orgel geldt een entreekorting van 50%. De gebruikte kerkingang is die aan de zijde van de Kerkstraat. In de orgelinformatiehoek bij de ingang van de kerk zijn cd’s en diverse lectuur verkrijgbaar. Tevens gratis mee te nemen folders én de zojuist verschenen nieuwe Orgelmagazine 2018 van de Brabantse Orgelfederatie.

Hoogfeest van Pasen

Op Paaszondag 1 april zal de Hoogmis van 9.30 uur in de Gertrudiskerk in Bergen op Zoom  als gebruikelijk muzikaal worden verzorgd door HMR o.l.v. Koert Damveld met koor, orkest en solisten. Ditmaal klinkt weer de “Paukenmesse” van Haydn, een mis die door HMR al een aantal keren tevoren, voor het laatst met Pasen 2009, werd gezongen en gespeeld.

Joseph Haydn (1732-1809) componeerde in zijn latere levensjaren twee oratoria (de “Schöpfung” en de “Jahreszeiten”) en zes grote missen. De “Paukenmesse” (eigenlijk “In tempore belli” geheten) is één van de bekendste van die zes missen en werd geschreven in 1796. Deze miscomposities waren bedoeld voor gebruik in de liturgieviering in de Bergkerk  van het in de buurt van Wenen gelegen Eisenstadt en wel om de jaargetijden op te luisteren na het overlijden van de vorstin van Esterházy. Haydn was namelijk hofcomponist van dat vorstenhuis.

De “Paukenmesse” valt op door een rijke  afwisseling in sfeer en door een geweldige woord/toonschildering. Bijzonder is bijvoorbeeld het Kyrie: eerst smekend, vervolgens indringend bewogen. In het middendeel van het Gloria (Qui tollis; miserere) waarin bassolo en koor alterneren, is Haydn op zijn best! De kruisiging en graflegging van Christus in het centrale deel van het Credo is bepaald indrukwekkend, zeker in contrast met de erop volgende verklanking van de verrijzenis: het grote feest van deze dag groots in muziek bezongen! Het Agnus Dei met zijn smekende opening leidt (middels een virtuoze paukensolo -waaraan de mis zijn bijnaam ontleent-) een hevig indringende bede om vrede “Dona nobis pacem”  in.

En natuurlijk klinkt het door de Schola Cantorum gezongen aloude gregoriaans van Paaszondag en de gregoriaanse acclamaties voor allen die het feest van deze dag beamen.

In het Halleluia uit “Messiah”van G.F. Händel (1685-1759) worden alle Alleluja’s van vandaag nog éénmaal feestelijk onderstreept.

De solisten in de mis zijn Florien Hilgenkamp (sopraan), Mairi Paterson (alt), Maresh Boel (tenor) en Noël Casteleyn (bas); organisten zijn Janno den Engelsman en Toine Jimkes. De voorgangers in de viering zijn pastoor Paul Verbeek en diaken Jan Foesenek.

Pasen 2018
 

Passie-Cantatedienst

Op zondag 18 maart vindt er in de Gertrudiskerk in Bergen op Zoom om 16.00 uur weer de door HMR verzorgde jaarlijkse oecumenische Passie-Cantatedienst plaats. Zoals de viering “A Festival of Lessons and Carols” oecumenisch liturgisch-muzikaal het Kerstfeest voorbereidt, zo leidt de Passie-Cantatedienst liturgisch-muzikaal de lijdenstijd en Pasen in.

Hortus Musicus Religiosus brengt o.l.v. Koert Damveld voornamelijk muziek van Dieterich Buxtehude (1637-1707) voor solisten, koor en instrumentalisten ten gehore. Al enkele keren eerder bij een cantatedienst, en ook nu weer, klinkt de Cantate “Jesu meines Lebens Leben”, BuxWV 62. Nieuw nu zijn enkele delen uit Buxtuhude’s zevendelige cantate-cyclus “Membra Jesu nostri”, BuxWV 75, in 1680 gecomponeerd op een Latijnse tekst voor de passietijd, stammend uit het begin van de 13e eeuw. In elk deel van de cantate wordt steeds een ander deel van Christus’ gekruisigde lichaam bezongen. Voor de viering van deze middag is gekozen voor de Cantates 1, 3 en 7, handelend over resp. de voeten, de handen en het hoofd. Zo goed als zeker zijn Buxtehude’s cantates (“cantate” betekent letterlijk “zangstuk”) oorspronkelijk gebruikt voor Lutherse kerkdiensten en/of ze hebben geklonken tijdens de beroemde “Abendmusiken”, door Buxtehude in Lübeck georganiseerde kerkelijke bijeenkomsten waarin kerkmuziek een belangrijke bron van inspiratie en bezinning was.

Tijdens deze oecumenische viering is er natuurlijk ook ruim gelegenheid voor samenzang. De orgels worden bespeeld door Janno den Engelsman en Toine Jimkes. Voorgangers bij deze dienst zijn pastoor Paul Verbeek en ds. Willem Vermeulen. De gebruikte kerkingang is die aan de zijde van de Kerkstraat. De bezoekers zijn vrij om aan het eind van de dienst een bijdrage doen in de gemaakte kosten.

Passie-Cantatedienst 2018